Xét xử một vụ án dân sự tại tòa án nhân dân TP.HCM - Ảnh: Đ.N.T

Một trong những tồn tại lớn của quá trình tố tụng dân sự hiện nay là tuy đương sự trong các vụ án dân sự đã thực hiện kháng nghị giám đốc thẩm trong thời hạn 1 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật nhưng có nhiều trường hợp gần hết thời hạn kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tòa án nhân dân (TAND), viện kiểm sát nhân dân (VKSND) mới nhận được đơn khiếu nại của đương sự nên không có đủ thời gian để xem xét.

Để tháo gỡ vấn đề này, dự thảo Báo cáo giải trình, tiếp thu chỉnh lý dự luật của Ủy ban TVQH do thường trực Ủy ban Tư pháp chuẩn bị đã đề xuất: nếu quá thời hạn kháng nghị do lỗi của người có thẩm quyền kháng nghị thì khi phát hiện vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật, người có thẩm quyền kháng nghị vẫn phải xem xét để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự nhằm đề cao trách nhiệm của người có thẩm quyền kháng nghị, nhưng có tính đến đặc thù của tố tụng dân sự như tôn trọng quyền tự định đoạt của các đương sự, xuất phát từ yêu cầu của đương sự để xem xét từng trường hợp cụ thể.

	Việc dân sự rất cần có thời hạn giải quyết để người dân còn ổn định làm ăn sinh sống Phó chánh án TAND tối cao Từ Văn Nhũ

Ủy ban Tư pháp đề nghị chỉnh lý luật theo hướng quy định những tiêu chí chặt chẽ đối với những trường hợp kháng nghị mà không phụ thuộc vào thời hạn kháng nghị. Theo đó, việc kháng nghị quá hạn đối với những bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật chỉ được tiến hành khi có đầy đủ các điều kiện: Đương sự tiếp tục có đơn đề nghị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm sau khi hết thời hạn kháng nghị 3 năm; bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật có vi phạm pháp luật theo quy định tại Điều 283 của Bộ luật TTDS (kết luận trong bản án, quyết định không phù hợp với những tình tiết khách quan của vụ án; có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng; có sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật) xâm phạm nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, của người thứ ba, xâm phạm lợi ích của Nhà nước và phải kháng nghị để khắc phục sai lầm trong bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật đó.

Tuy nhiên, tại phiên họp, Phó chánh án TAND tối cao Từ Văn Nhũ cho rằng, không thể quy định cho phép kháng nghị vô thời hạn đối với các bản án dân sự phát hiện xét xử sai nhưng đã hết thời hạn kháng nghị, vì quy định như vậy sẽ ảnh hưởng tới tâm lý những đương sự có liên quan đến vụ án, cũng như ảnh hưởng tới việc thu hút đầu tư nước ngoài. Ông Nhũ đề xuất hai giải pháp giải quyết vấn đề này: thứ nhất là nâng cao tinh thần trách nhiệm của người có thẩm quyền cũng như nâng cao năng lực, phẩm chất công tác của đội ngũ giúp việc cho chánh án, thẩm phán. Thứ hai là cho phép kéo dài thêm thời gian giải quyết kháng nghị sau khi hết thời hạn 3 năm như quy định hiện hành, có thể là 1 năm, 2 năm, cũng có thể thêm 3 năm.  “Việc dân sự rất cần có thời hạn giải quyết để người dân còn ổn định làm ăn sinh sống.  Đặc biệt bây giờ chúng ta đang thu hút các nhà đầu tư nước ngoài, sẽ không ai dám đầu tư vì bất cứ bản án nào cũng có thể bị kháng nghị”, ông Nhũ phân tích.

Tiếp thu ý kiến trên, Phó chủ tịch QH Uông Chu Lưu khi kết luận phiên họp đã đồng ý với đề xuất của đại diện TAND tối cao và đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo chỉnh lý, hoàn chỉnh dự luật để trình QH tại kỳ họp tới.

(ThanhNien)